Gdy nadepniesz misia…
Niewątpliwie bogactwo flory i fauny stanowi jedną z ważniejszych atrakcji turystycznych Pienin. Pisałem już o tym w jednym z poprzednich artykułów. Zapewne botanik lub zoolog bez trudu znajdzie w tym miejscu raj dla siebie i trudno go będzie odciągnąć od łąki, choćby nawet na smaczny obiad. Co innego my zwykli turyści. Dopóki nie nadepniemy na śpiącego misia, większość przyrody pozostanie nieomal niezauważona. Już po owym akcie nadepnięcia, niedźwiedź będzie aż nadto widoczny i niestety rozzłoszczony. Na mniejsze formy życia, zarówno te zwierzęce, jak i roślinne, nie zwrócimy większej uwagi. Miałem kiedyś koleżankę, która była miłośniczką biologii i tak się złożyło, że na jakiś czas znaleźliśmy się w Pieninach. Ona co kilka minut znikała gdzieś, a później wracała zadowolona z tego co zobaczyła w trawie, ja widziałem głównie góry i zieleń.
W ramach edukacji
Z myślą o takich jak ja, niewykształconych biologicznie turystach, zbudowano u wejścia do Pienińskiego Parku Narodowego pięć pawilonów. Znajdują się one w miejscowościach: Krościenko nad Dunajcem, Czorsztyn, Sromowce-Kąty, Sromowce Niżne i Szczawnica. Przy dwóch z nich znajdują się nawet ogródki z miejscową roślinnością. Wewnątrz możemy zapoznać się z bogactwem przyrody tego regionu, a także z metodami jej ochrony. Podobne pawilony istnieją także Słowackich Pieninach. Można tu również dowiedzieć się czegoś o geologii terenu i zobaczyć makietę Pienin. Do wszystkich pawilonów wstęp jest bezpłatny. Znajdują się przy nich toalety oraz punkty informacyjne. Można zaopatrzyć się w mapy i przewodniki oraz pocztówki. Gospodarze zapewniają o braku barier architektonicznych dla osób niepełnosprawnych. Dziś wydaje mi się, że każdy z tych pawilonów stanowi dobry punkt wyjściowy do rozpoczęcia zwiedzania Pienin.
Każdy szuka czegoś innego…
Zwykle udając się na urlop staramy się zobaczyć jak najwięcej. Jednak każdy z nas jest szczególnie nastawiony na jakieś konkretne atrakcje turystyczne. Jedni skupiają się na chodzeniu po górach, a innych najbardziej interesują atrakcje wodne. Są i tacy, którzy wolą muzea i zabytki. Ten artykuł jest przeznaczony przede wszystkim dla osób, które pragną w Pieninach obserwować przyrodę. Pod względem występowania unikalnych gatunków roślin i zwierząt, jest to obszar niezwykle bogaty, być może najbogatszy w całej Polsce. Podam tylko najważniejsze z nich. Samo wymienienie wszystkich gatunków złożyłoby się na małą encyklopedię.
Flora Pienin
W Pieninach występuje szereg roślin, których nie znajdziemy nigdzie indziej. Należy do nich pszonek pieniński (Erysimum pieninicum), mniszek pieniński (Taraxacum pieninicum), rozchodnik ostry (Sedum acre), chaber barwny (Centaurea triumfettii), bylica piołun (Artemisia absinthium) i mokrzyca szczeciolistna (Minuartia setacea). Poza tym można znaleźć chryzantemę Zawadzkiego (Dendranthema zawadskii), jałowiec sawina (Juniperus sabina) i dębik ośmiopłatkowy (Dryas octopetala). Na północnych stokach wznoszą się lasy bukowe i jodłowe, a na niektórych szczytach możemy spotkać sosnę reliktową (Pinus sylwestris). Jedna z nich rośnie na Sokolicy. Natomiast stoki południowe zajmują częściowo ciepłolubne buki i jodły, choć w większości są one obecnie zamienione na łąki i pola uprawne.
Fauna Pienin
Fauna Pienin prezentuje się równie okazale. Występują tu chrząszcze: sichrawa karpacka (Pseudogaurotina excellens), nadobnica alpejska (Rosalia alpina) i biegacz urozmaicony (Carabus variolosus). Miłośników entomologii zainteresują zapewne także motyl krasopani hera Callimorpha (Euplagia) quadripunctaria. Interesujący jest także ślimak poczwarówka zwężona (Vertigo angustior). Mamy również dwa gatunki małży: Vitrea transsilvanica i Oxychiulis deubeli.
Jednak większość z nas woli nieco większe stworzenia. Z ryb można wymienić brzankę (Barbus peloponnesius), głowacicę (Hucho hucho), klenia (Squalius cephalus), lipieia (Thymallus thymallus) i pstrąga potokowego (Salmo trutta m. fario). Do wartych uwagi płazów można zaliczyć: kumaka górskiego (Bombina variegata), traszkę grzebieniastą (Triturus cristatus) i traszkę karpacką (Triturus montandoni). Najważniejsze gatunki ptaków to: pomurnik (Tichodroma muraria), pustułka (Falco tinnunculus) i kruk (Corvus Corax).
Występują tu także licznie ssaki: bóbr europejski (Castor fiber), mopek (Barbastella barbastellus), nocek duży (Myotis myotis), nocek łydkowłosy (Myotis dasycneme), nocek orzęsiony (Myotis emarginatus), podkowiec mały (Rhinolophus hipposideros), wilk (Canis lupus), wydra (Lutra lutra), ryś (Lynx lynx) i mój ulubieniec – niedźwiedź brunatny (Ursus arctos)
Rozwaga i ostrożność na szlaku
Wymieniłem zaledwie niewielką część z bogactwa flory i fauny Pienin. Opisywanie poszczególnych gatunków w tym miejscu mijałoby się z celem. Mam nadzieję, że udało mi się zainteresować nie tylko zagorzałych miłośników przyrody, ale każdego, kto wybiera się w Pieniny. Warto zwrócić uwagę na bogactwo przyrodnicze tych terenów. W czasie wędrówek po pienińskich szlakach trzeba też zachować rozwagę i ostrożność. Po pierwsze dlatego, by nie zniszczyć cennej roślinności i nie płoszyć zwierząt. Po drugie dla własnego bezpieczeństwa. Niedźwiedzie i wilki zwykle nie atakują ludzi, ale sprowokowane mogą stać się niebezpieczne.
Kontrowersyjny pomnik
Piszę się sporo o różnych atrakcjach turystycznych Pienin: o szlakach, zamkach, spływach i wyciągach narciarskich. Jest jeden temat, który często zostaje przemilczany. Nie wiem, czy wszyscy nazwą to atrakcją turystyczną. Osobiście myślę, że skoro już ktoś zawitał w Pieniny i interesuje się historią naszego kraju oraz tego regionu, powinien to także zobaczyć. Chodzi o Żelazne Organy, pomnik wykonany przez znanego artystę Władysława Hasiora ku czci poległych w walce o utrwalenie władzy ludowej na Podhalu. Nie chcę się wdawać w polityczne dywagację. Chodzi mi o wartość samą w sobie, jako dzieła sztuki. Takim był ten pomnik w okresie swojej świetności.
Kontekst historyczny
Żelazne Organy powstały na zamrowienie ówczesnych władz w roku 1966. Niewątpliwie były częścią politycznej symboliki komunizmu. Taki był zamysł rządzących. Sam artysta potraktował to jako wyzwanie i sposób na oddanie pamięci wszystkim poległym w owej wojnie domowej, jaka toczyła się w tych stronach jeszcze długo po zakończeniu II Wojny Światowej. Organy ustawiono na przełęczy Snozka niedaleko Czorsztyna.
Być może ostatnia okazja
Jeśli ktoś chce zobaczyć Żelazne Organy, powinien się pospieszyć. Nie można tego odkładać do kolejnego wyjazdu w Pieniny. Już obecnie jest bardzo zdewastowany i snuje się rozważania nad jego likwidacją z powodu politycznej niepoprawności. Kiedyś Organy pod wpływem wiejącego wiatru wydawały przejmujące dźwięki. Dziś górale żartuję, że Organy przestały wiać, bo artyście nie zapłacono. Prawdziwej przyczyny należy szukać w rdzy i ludzkiej bezmyślności.
Władysław Hasior stworzył wiele dzieł sztuki i być człowiekiem pełnym niecodziennych pomysłów. Trzeba zobaczyć Organy, choćby tylko z drogi pod Czorsztynem, przejeżdżając samochodem lub autobusem. Tego widoku nie odda żadna fotografia.
Witaj na świeżo powstałym blogu poświęconym atrakcjom znajdującym się w Pieninach. Tak tak! Ten blog jest dedykowany właśnie Pieninom i tym, co warto tam zwiedzić. Zajrzyj tutaj wkrótce lub dodaj nasz kanał RSS aby być na bieżąco z nowymi postami na stronie. Zapraszamy!
Uwaga! Wszystkie komentarze (trackbacki i podobne) na stronie atrakcjeturystycznewpieninach.com są dofollow!